Kimdir bu Pazarlama İnsanı?

"Pazarlama insanı" kavramı, Bagozzi'nin 1975 yılında yazdığı ve pazarlama literatüründe önemli bir yere sahip olan "Marketing as exchange" adlı makalesinde karşımıza çıkar. Literatürdeki temellerini 1900'lü yılların başında Ekonomi biliminden alan fakat insanlığın varlığından beridir kendisinin de varlığından söz edilebilecek olan Pazarlama, özünü Ekonomi ile birlikte Psikoloji, Sosyoloji ve Kültürel Antropoloji bilimlerinden oluşturmuştur ve "uygulamalı sentez bir sosyal bilim" (Erdoğan ve Çifci, 2015) haline gelmiştir. Bu öz; insan, toplum, kültür ve ekonomi gibi bileşenlere sahip olduğu için yaşamış olduğumuz hayatın gerçekliğinden de uzaklaşmadan varlığını devam ettirmekte ve geliştirmektedir. Bu bağlamda "pazarlama insanı" kavramı " Ekonomi biliminin geleneksel bakış açısında savunduğu "rasyonel insan" kavramı üzerine geliştirilmiştir. Nedir bu pazarlama insanının temel özellikleri dersek, şunları sıralayabiliriz (Bagozzi, 1975);

• bazen rasyonel bazen irrasyonel davranan
• somut ve soyut ödüllerle motive olan
• psikolojik ve sosyal boyutları kapsayan faydacı ve sembolik değişimlerle ilgilenen
• sosyal ve ekonomik değişimleriyle ilgili süreçlerde her zaman yeterli bilgiye sahip olmasa da bilinçsizce ve yetersiz bir şekilde fayda/maliyet analizleri yapan
• sıklıkla faydasını maksimize etme uğraşı içinde olan fakat yaşamış olduğu değişim süreçlerinde optimum kazançtan daha azına razı olabilen insan tipidir.     

Yani özünde sen, ben, biz, siz, onlar, çevremizde gördüğümüz herkes ortalama bir pazarlama insanı özelliklerine sahiptir. Bu sebeple günümüz tüketici profilinin yukarıda bahsedilen özelliklerden bir veya birkaçına sahip olduğu söylenebilir. 

Kaynaklar

Erdoğan, B. Z., & Çifci, S. D. (2015). Uygulamalı sentez bir sosyal bilim olarak pazarlama. Pazarlama Teorisi ve Uygulamaları Dergisi, 1(1), 1-21.

Bagozzi, R. P. (1975). Marketing as exchange. Journal of Marketing(39), 32-39.